Buiten de lijntjes kleuren voor een betere omgeving

Een onbevangen blik. Je niet bij voorbaat laten beperken door allerlei formele belemmeringen. En een stevige scheut out of the box-denken. Daarmee zijn drie ingrediënten voor een krachtig recept genoemd. Die ingrediënten hebben Masterstudenten architectuur van de Universiteit Hasselt volop gebruikt voor hun eindproducties over de relatie tussen de Einstein Telescope en de omgeving.  En dat smaakt naar meer.

Titels

Enkele maanden studie naar dit onderwerp leverde boeiende resultaten op, met nieuwsgierig makende titels als Ligne 38, Back on Track, Unearthed Future, From Waste to Wetlands, Soil as a Sensor of Feeling the Unseen.

Centrale vragen: hoe kun je die telescoop zo goed mogelijk inpassen in de omgeving waar de telescoop wordt gebouwd? Welke kansen biedt dat eventueel nog méér voor die omgeving? Met aandacht voor duurzaamheid en voor de duurzame transitie waarmee het landschap toch al te maken heeft.

De producties worden betrokken bij het werken aan oplossingen voor vraagstukken rond haalbaarheid, conceptvorming, bouw en de periode ná de bouw van de Einstein Telescope.

Inleven

De zes werkgroepen presenteerden recent hun ideeën. Die zijn niet achter een bureau bedacht, maar vinden veelal hun basis in gesprekken mét inwoners in het zoekgebied en met het in kaart brengen wat zij belangrijk vinden. Gesprekken of een enquête op laagdrempelige locaties als de frituur, het dorpscafé of de bibliotheek. En uiteraard door als student zélf die omgeving te verkennen. Niet alleen door te kijken of te analyseren, maar ook door het landschap te ‘ondergaan’. Door te wandelen, voelen, ruiken of proeven in die omgeving. De Waalse gemeente Plombières had daarbij overigens de grootste aantrekkingskracht bij de keuze van de locatie voor onderwerpen bij de studenten.

Fietsverbinding

Wat te denken van Ligne 38: een combinatie van geschiedenis, mobiliteit en wetenschap. Herinneringen aan de spoorverbinding Luik-Plombières, maar straks met een fietsverbinding voor dit traject. Met oude treinstellen als rustplekken, als locatie voor fietsverhuur en om er in alle stilte naar het geluid van zwaartekrachtgolven te luisteren die de Einstein Telescoop heeft gedetecteerd.

Station Montzen

Een andere groep legde nadrukkelijk de focus op Plombières. Samen met ondervraagde inwoners dachten ze na over een nieuwe toekomst voor het station in Montzen (Plombières). Met als resultaat dat de komst van de Einstein Telescope na een bouwperiode kan leiden tot een vernieuwd station Montzen, waardoor het enigszins geïsoleerd liggende Plombières opnieuw een verbindingspunt wordt en de centrumfunctie voor de regio terugwint.  

Water

Wat kun je doen met het water dat naar verwachting aan de bodem wordt onttrokken? Mogelijke antwoorden: gebruik het voor verwarming van woningen in de directe omgeving, voor irrigatie in de landbouw, voor het koelen van elementen in de telescoop zélf of maak er drinkwater van. Focus van een groep studenten ligt op zuivering van het water op natuurlijke wijze met bijvoorbeeld moerasplanten. Eventuele zware metalen worden uit het water gefilterd en dat versterkt microbiologische processen met biodiversiteit als resultaat. Het water kan na zuivering in moerasachtige gebieden worden opgeslagen. Een idee waarmee ook de regio een ecologische boost krijgt.

Nieuw leven

Het gaat straks niet alleen over water, maar ook over hoe de uitgeboorde gronden op een verstandige manier kunnen worden gebruikt. Hoe geef je grond een nieuw leven? Met als uitganspunt een in ecologisch en sociaal opzicht goede bestemming. Opties volgens een van de groepen: gebruik het voor de bouw van de Einstein Telescope zélf, maar ook voor woning- of wegenbouw, dijkversterking of voor de aanleg van natuur- en recreatiegebieden. Ook zou een kenniscentrum waar onderzoekers, studenten en ‘bodemprofessionals’ het hele proces van de bodem kunnen volgen, een zinvolle optie zijn.

Verleden, heden en toekomst

Waar met regelmaat met enige bezorgdheid wordt gekeken naar die gebruiksmogelijkheden voor deze gronden, zo kun je er ook door een optimistische bril naar kijken. Bijvoorbeeld door die gronden een nieuwe rol in het landschap te geven. Een werkgroep ging uit van ondergrondse breuklijnen in de bodem van Plombières die bestaande wandelroutes kruisen. Door op drie plekken een paviljoen te bouwen, niet toevallig in een driehoek, weerspiegelen die ook in ruimtelijk opzicht de ondergrondse Einstein Telescope. De nieuwe route die ontstaat, wordt zo een ‘reis’ van observatie, ontmoeting en bewustwording. Al wandelend vertelt het landschap zijn verhaal van het (mijnbouw)verleden, het verhaal van de wandeling van nú en het verhaal van de toekomst via de Einstein Telescope.

Intuïtie en waarneming

Hoe kun je anders waarnemen? Lastige vraag, zeker waar het om onzichtbare, niet voelbare zwaartekrachtgolven gaat. Een meer intuïtieve wandeling kan helpen. Door bijvoorbeeld over nat gras of over een modderige bodem te lopen, luisterend naar geluid of naar de afwezigheid ervan. Het triggert je bewustzijn. De studenten die het project ‘Feeling the Unseen’ bedachten, willen hiermee een dialoog starten over wat de Einstein Telescope op een andere manier kan betekenen dan in louter wetenschappelijk of maatschappelijk opzicht. De ondergrondse telescoop als aanjager van nieuwe ervaringen, als connector van je zintuigen.