De Einstein Telescope laat je nooit helemaal los

Ruim twee maanden ben ik nu aan boord als general manager van het projectbureau Einstein Telescope EMR. Ongelofelijk, wat een project! Er zijn zoveel dimensies: de wetenschappelijke complexiteit, de uitdagingen in de techniek, de verschillende landen en culturen. En natuurlijk de enorme hoeveelheid bevlogen mensen.  Die allemaal tot doel  hebben om in deze regio de meest innovatieve detector neer te zetten waarmee we verder in het heelal kijken dan ooit tevoren.

Ik heb al best wat  complexe projecten geleid  met heel veel verschillende stakeholders, maar de Einstein Telescope is Champions League.

Docent natuurkunde

Tijdens mijn studie integraal waterbeheer aan de Universiteit  Wageningen volgde ik een vak over de relativiteitstheorie van Einstein. Het was één van mijn favoriete onderdelen en het speet me direct dat ik geen natuurkunde was gaan studeren. Behalve een blauwe maandag als docent natuurkunde op een middelbare school heb ik er nooit meer iets mee gedaan. Totdat onze telescoop op mijn pad kwam. Dat is niet de enige link: mijn dochter studeert sterrenkunde en werkt met haar masteronderzoek mee aan  LISA (Laser Interferometer Space Antenna), onderdeel van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. Je begrijpt dat het thuis dus regelmatig over zwaartekrachtgolven en over de Einstein Telescope gaat. Ik heb mijn dochter al een keer als hulplijn ingeschakeld om uit te leggen hoe iets ook alweer zit.

Zóveel kansen

Voordat ik begon, lag er een enorme stapel rapporten om me in te lezen. Wat vooral tot mijn verbeelding sprak, was het rapport van het Vlaamse onderzoeksbureau Econopolis. In opdracht van de Vlaamse regering hebben ze vorig jaar onderzocht wat de Einstein Telescope nog meer oplevert dan pure wetenschappelijke kennis.

Econopolis concludeert dat de Einstein Telescope zóveel kansen oplevert als Vlaanderen nog nooit heeft gehad en ook in de toekomst ook nooit meer zal krijgen. En dat geldt niet alleen voor Vlaanderen. Er liggen zoveel kansen en mogelijkheden als we goed samenwerken. Crossborder denken en doen als formule. Er bestaat in dit project geen Nederland, geen Vlaanderen, geen Wallonië en geen Noordrijn-Westfalen. Wij zijn samen Einstein Euregio Maas-Rijn!

De praktijk is soms weerbarstiger, moet ik bekennen. Het is niet zo supereenvoudig of vanzelfsprekend als het misschien lijkt om iedereen telkens op één lijn te krijgen en zeker niet om gezamenlijk besluiten te nemen.

Wat gaan we ontdekken?

Spannend vind ik ook dat we nu nog niet weten wat we allemaal gaan ontdekken. We  zullen meer  leren over de oorsprong van sterrenstelsels, materie en mogelijk zelfs de eerste momenten na de oerknal. Maar waarschijnlijk ook nieuwe natuurkundige verschijnselen ontdekken die nu nog onbekend zijn. Daarbij komt nog de spin off van de technologieën die nu worden ontwikkeld en die ongetwijfeld ook in andere domeinen kunnen worden gebruikt. Wat? Dat is afwachten. We weten immers niet wat we nog niet weten.

Binnen het projectbureau zijn we hard op weg de haalbaarheidsfase af te ronden en ondertussen werken we al aan het bidbook. Voor sommige onderdelen is dat niet gemakkelijk omdat op Europees niveau nog een flink aantal keuzes moeten worden gemaakt.

In de verte de finish

Als ik naar de mensen in het projectbureau kijk, zie ik enorm betrokken collega’s, die heel hard werken. Die niet bij de pakken neerzitten als het even tegenzit, want ook dát is logisch en onderdeel van een project dat nooit eerder is uitgevoerd. Het gaat niet vanzelf, maar stap voor stap komen we er en zien we in de verte de finish.

Voordat het zover is, trekken de meeste collega’s even de deur achter zich dicht voor een paar weekjes vakantie. Nodig en dik verdiend. Mijn intern advies is dan ook het project even los te laten. Misschien tegen beter weten in, want inmiddels merk ik het zelf ook: de Einstein Telescope laat je nooit helemaal los.

Over Anne Ubbels

Anne Ubbels is in april gestart als general manager van het projectbureau Einstein Telescope EMR. Ze is een ervaren manager, die werkt aan complexe projecten in het fysieke domein. Anne heeft diverse functies bekleed in de publieke sector. Daarna heeft zij bij adviesbureau Berenschot gewerkt als managing consultant en later als managing director. In 2017 is zij als  freelancer gestart onder de naam Ubbels+Langerak.