Op volle kracht vooruit: een jaar Waalse taskforce
“Komend najaar organiseren we samen met de Waalse Kamers van Koophandel en Industrie (Chambres de Commerce et d’Industrie) een roadshow, waarbij we verschillende regio’s – waaronder Luik, Namen, Bergen en Charleroi – bezoeken om bedrijven te ontmoeten. Uiteraard gaat het dan om kleinere bedrijven die technologieën in huis hebben die aansluiten wat we straks nodig hebben voor de Einstein Telescope. Deze eerste fase wordt gevolgd door een reeks thematische workshops gewijd aan technologische en industriële uitdagingen, gericht op het bevorderen van samenwerking tussen bedrijven, onderzoekers en projectleiders.”
De aankondiging weerspiegelt perfect de belangrijkste missie van de taskforce tijdens haar eerste jaar. Michel Stassart blikt terug op twaalf maanden van intensieve inzet, gericht op één hoofddoel: “Het economische en industriële weefsel van Wallonië vandaag voorbereiden, zodat het kan bijdragen aan de bouw van de telescoop en deel kan uitmaken van de toekomstige waardeketens ervan.”
Internationale samenwerking opbouwen
Als hoofd van de taskforce, gevestigd bij GRE Liège en ondersteund door de Waalse Regering, coördineert Michel Stassart de bijdrage van Wallonië aan de kandidatuur van de Euroregio Maas-Rijn om het toekomstige zwaartekrachtgolfobservatorium te huisvesten. Wallonië levert een actieve bijdrage aan de werkzaamheden van het Einstein Telescope EMR Project Office, zowel op operationeel als op managementniveau.
Het neemt ook deel aan de Euroregionale taskforce, waarin de partnerregeringen zijn verenigd, en is vertegenwoordigd binnen de Einstein Telescope Organisation (ETO), de internationale organisatie die de wetenschappers, onderzoeksinstellingen en institutionele partners coördineert die bij de ontwikkeling van het project betrokken zijn.
Versterking van het industriële ecosysteem
Na de start van de industriële mobilisatie van Wallonië tijdens het evenement op 11 december 2025 in Val Benoît (Luik), waar de belangrijkste belanghebbenden van de regio rond het project bijeenkwamen, „hebben we geleidelijk een industrieel ecosysteem opgebouwd dat kan anticiperen op de behoeften van het toekomstige observatorium“, legt Michel Stassart uit.
De business developers Pierre-Jean Fondu en Vivian Lausier (Wallonie Entreprendre) zijn verantwoordelijk voor het informeren van bedrijven, het identificeren van bedrijven die al beschikken over industriële technologieën die relevant zijn voor de Einstein Telescope, en het ondersteunen van de ontwikkeling van voorbereidende projecten. Deze projecten brengen Waalse bedrijven, universiteiten en onderzoekscentra samen om de regio voor te bereiden op de toekomstige technologieën die het observatorium nodig heeft.
„Het doel is duidelijk: het economische en industriële weefsel van Wallonië vandaag de dag zo voorbereiden dat het kan bijdragen aan de bouw van de telescoop en deel kan uitmaken van de toekomstige waardeketens ervan,“ concludeert Michel Stassart.
Wetenschappelijke excellentie bevorderen
De kandidatuur voor de Einstein Telescope is in de eerste plaats een project op het gebied van de fundamentele wetenschap. In Wallonië draagt elke universiteit van de Federatie Wallonië-Brussel bij aan de voorbereidende projecten, waarbij elk zijn eigen expertise inbrengt.
Vier onderzoeksprogramma’s — ETGEO, ETOPT, CRISTAL en ETLOG — stellen Wallonië in staat om verschillende aspecten van de Einstein Telescoop te onderzoeken. Samen bestrijken ze de volledige levenscyclus van het observatorium, die op maar liefst vijftig jaar wordt geschat, van ondergrondse onderzoeken om de meest geschikte locatie te identificeren tot de wetenschappelijke exploitatie van de gegevens.
ULiège
Binnen het voorgestelde zoekgebied van de telescoop spelen Waalse universitaire teams een leidende rol in de haalbaarheidsstudies. Aan de Universiteit van Luik (ULiège) leidt prof. Frédéric Nguyen, vicedecaan van de Faculteit Toegepaste Wetenschappen, het ETGEO-programma, waarbij in diepe boorgaten met behulp van geofoons trillingen in de bodem worden gemeten. Dit werk zorgt voor een beter begrip van de lokale geologie, helpt bij het in kaart brengen van de ondergrond en brengt de omgevingsseismische ruis in kaart.
In het kader van deze Europese dynamiek is haar collega, dr. Chiara Arina, in maart 2026 toegetreden tot het directiebureau van de Einstein Telescope Organisation (ETO), waar zij de functie bekleedt van In-kind Personnel Coordinator, verantwoordelijk voor de personele bijdragen die door partnerinstellingen ter beschikking worden gesteld ter ondersteuning van de internationale studies voor de toekomstige telescoop.
UCLouvain
Aan de UCLouvain leidt prof. Giacomo Bruno het ET-OPT-laboratorium, dat gespecialiseerd is in de hoogfrequente optische instrumentatie van de telescoop en daarmee een aanvulling vormt op het laagfrequente onderzoek dat elders wordt uitgevoerd.
In het kader van deze Europese dynamiek is haar collega, dr. Chiara Arina, in maart 2026 toegetreden tot het directiebureau van de Einstein Telescope Organisation (ETO), waar zij de functie bekleedt van In-kind Personnel Coordinator, verantwoordelijk voor de personele bijdragen die door partnerinstellingen ter beschikking worden gesteld ter ondersteuning van de internationale studies voor de toekomstige telescoop.
Internationale diplomatie en strategie
Hoewel wetenschappelijke en industriële uitmuntendheid de basis vormen van de kandidatuur, hangt het succes ervan ook af van krachtige diplomatieke inspanningen op Europees niveau. “In een competitie van deze omvang is de internationale dimensie doorslaggevend,” benadrukt Michel Stassart.
Vanuit Maastricht waar het projectbureau voor de trinationale kandidatuur binnen de Euregio Maas-Rijn is gevestigd, draagt Wallonië bij aan deze internationale strategie door de detachering van twee deskundigen.
Vassil Kolarov, gedetacheerd door Wallonia-Brussels International en sinds april 2026 lid van het directieteam van het Projectbureau, is verantwoordelijk voor de Euroregionale strategie voor internationale partnerschappen en de wetenschappelijke diplomatie met de landen die vertegenwoordigd zijn in de Raad van Regeringsvertegenwoordigers (BGR).
Meriam Ben Abdeljelil, gedetacheerd door de Waalse Overheidsdienst voor Economie, Werkgelegenheid en Onderzoek, maakt deel uit van het team dat verantwoordelijk is voor het opstellen van het bid book. Zij volgt de werkzaamheden van de BGR en draagt bij aan het waarborgen van de samenhang van de aanvraag die bij de partnerstaten wordt ingediend.
Euroregionaal onderwijs en opleiding
Met bijna 34.000 manjaren aan werk tijdens de bouwfase, gevolgd door 500 directe banen en 1.150 indirecte banen tijdens de operationele fase, vormt de Einstein Telescope zowel een technologische als een menselijke uitdaging.
De partners zetten zich in voor een benadering van levenslang leren, van het basisonderwijs tot permanente professionele ontwikkeling, waardoor de Einstein Telescope een drijvende kracht wordt voor de ontwikkeling van vaardigheden en wetenschappelijk bewustzijn in de hele regio.
“Investeren in vaardigheden is essentieel om de regio in staat te stellen ten volle te profiteren van de kansen en de langetermijnimpact van het project,” benadrukt Michel Stassart.
In deze context speelt Marc Genten, gedetacheerd door de provincie Luik bij de Euroregio Maas-Rijn, een sleutelrol bij het versterken van de grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van onderwijs. Hij coördineert de betrokkenheid van instellingen voor hoger onderwijs bij opleidingsprogramma’s, met een geleidelijke uitbreiding naar het secundair onderwijs.
Wallonië neemt ook deel aan het Euroregionale NEXT3-project (New Education for Cross-Border Technologies), dat wordt georganiseerd door de Einstein Academy in Heerlen (Nederland). Het programma brengt HELMo en HEPL samen met partners uit België, Nederland en Duitsland en ontwikkelt een gezamenlijk curriculum op het gebied van mechatronica en grensoverschrijdende technologieën om het benodigde personeel voor de toekomstige Einstein Telescope op te leiden.
Op Euroregionaal niveau vormt NEXT3 een aanvulling op andere initiatieven voor onderwijssamenwerking, zoals Teach³, Connect’ED en CrossCircular, die schooluitwisselingen, loopbaanbegeleiding voor jongeren en de ontwikkeling van toekomstgerichte vaardigheden bevorderen. Deze strategie bouwt voort op een sterk academisch ecosysteem, dat verder wordt versterkt door intentieverklaringen die zijn ondertekend door universiteiten (2025) en hogescholen (2026) in de hele Euroregio Maas-Rijn.
